Het nieuwe bonus-malus pensioensysteem werd ingevoerd door de regering Arizona ter vervanging van de vroegere pensioenbonus (de zogenaamde "bonus Lalieux"), die sinds 1 januari 2026 is afgeschaft. De architectuur van het nieuwe systeem steunt op een eenvoudige logica: langer werken wordt beloond, vroeger vertrekken wordt bestraft. Maar de berekeningsmodaliteiten zijn complex genoeg om zelfs specialisten te verwarren.
Sinds 1 januari 2026 beginnen werknemers die na de wettelijke pensioenleeftijd — 66 jaar in 2026 — blijven werken, een bonus op te bouwen. Die bonus wordt pas uitbetaald op het moment van het effectieve pensioenvertrek, en dit ten vroegste vanaf 1 januari 2027. Hij neemt de vorm aan van een permanente verhoging van het maandelijkse pensioenbedrag, wat een substantiële verbetering is ten opzichte van het oude systeem dat de bonus in één keer uitkeerde.
Het percentage van de bonus hangt af van het geboortejaar van de werknemer. Voor wie geboren is vóór 1962, bedraagt de bonus 2% van het maandelijkse pensioenbedrag per extra gewerkt jaar. Voor wie geboren is tussen 1963 en 1972, stijgt dat naar 4%. Voor wie geboren is na 1973, bedraagt het 5%. Deze percentages weerspiegelen de progressieve logica van het systeem: de jongste generaties krijgen een sterkere stimulans om hun loopbaan te verlengen, in overeenstemming met de stijgende levensverwachting.
Maar om van deze bonus te kunnen genieten, moeten op het moment van pensionering twee cumulatieve voorwaarden vervuld zijn.
Eerste voorwaarde: een loopbaan van minstens 35 jaar hebben, waarbij elk jaar minstens 156 dagen effectieve arbeid moet omvatten.
Tweede voorwaarde: in totaal minstens 7.020 dagen effectieve arbeid over de volledige loopbaan hebben gepresteerd.
Die cijfers hebben heel wat inkt doen vloeien. 7.020 dagen komt neer op ongeveer 45 jaar deeltijds werken of 22,5 jaar voltijds werken. Volgens simulaties van de Federale Pensioendienst voldoet een meerderheid van voltijdse werknemers met een ononderbroken loopbaan aan deze voorwaarden, maar mensen die deeltijds hebben gewerkt, ziekteperiodes of loopbaanonderbrekingen hebben gekend, lopen het risico dit niet te halen.
Belangrijk om te vermelden: in tegenstelling tot de malus worden ziektedagen niet meegeteld als effectieve arbeidsdagen voor de bonus. Deze asymmetrie tussen bonus en malus is een van de voornaamste kritieken van de vakbonden en organisaties zoals Fediplus.
De malus werd uitgesteld naar januari 2027 — een beslissing die de vakbonden als een gedeeltelijke overwinning verwelkomden. Hij zal dus niet van toepassing zijn op pensioenen die ingaan in 2026. Wie van plan was dit jaar met pensioen te gaan, kan opgelucht ademhalen.
De malus geldt voor werknemers die met pensioen gaan vóór de wettelijke leeftijd (66 jaar in 2026 en 2027, 67 jaar vanaf 2030) en die niet voldoen aan de twee cumulatieve loopbaanvoorwaarden die hierboven zijn vermeld. De vermindering bedraagt 2% van het maandelijkse pensioenbedrag per jaar van vervroegde pensionering tot 2030, vervolgens 4% tot 2040, en 5% daarna. Deze progressie is ontworpen om werknemers steeds sterker aan te moedigen actief te blijven tot de wettelijke pensioenleeftijd.
Voor de berekening van de malus worden, in tegenstelling tot de bonus, ziektedagen en gelijkgestelde dagen wél meegeteld — maar niet alle. Dit is een toegeving die werd afgedwongen tijdens de onderhandelingen van de herfst van 2025, mede dankzij de druk van Les Engagés en de vakbonden. "Alleen periodes van langdurige ziekte, moederschapsverlof en zorgverlof alsook tijdelijke werkloosheid worden meegeteld", verduidelijkt Godelieve Pata, pensioenexperte bij Fediplus. Concreet betekent dit dat een werknemer die lange ziekteperiodes heeft gekend, voor die dagen niet bestraft wordt in de berekening van de malus. Deze maatregel is bijzonder belangrijk voor werknemers die zware beroepen hebben uitgeoefend en wier gezondheid op het einde van de loopbaan achteruitgaat. Het is de enige toegeving die de heer Jambon heeft gedaan rond de kwestie van de zware beroepen, een kwestie die voor de rest volledig uit de pensioenhervorming is geweerd.
Fediplus beveelt alle Belgische werknemers aan om hun loopbaanoverzicht te raadplegen op de website MyPension.be, en contact op te nemen met Fediplus om de eventuele impact van de bonus/malus te anticiperen. Een individuele simulatie door onze experten laat u toe het toekomstige bedrag van uw pensioen in verschillende vertrekscenario's te ramen. En voor complexe situaties — gemengde loopbanen, periodes van expatriatie, meerdere statuten — is het beroep doen op een gespecialiseerd adviseur des te noodzakelijker.
De bonus-malushervorming is verre van perfect. Maar ze tekent een nieuw landschap waarin de keuzes op het einde van de loopbaan directe en blijvende financiële gevolgen hebben. Zich er zorgvuldig op voorbereiden is voortaan een absolute prioriteit.