Ongeacht het project hanteren kredietinstellingen dezelfde basiscriterien: de maandelijkse terugbetalingscapaciteit (doorgaans begrensd op een derde van het netto-inkomen), de leeftijd van de kredietnemer en, voor langlopende leningen, de kwestie van de schuldsaldoverzekering. Op dat laatste punt stuit de gepensioneerde het vaakst op obstakels: voorbij 65 of 70 jaar, afhankelijk van de verzekeraar, schieten de premies de hoogte in of wordt de dekking gedeeltelijk of zelfs volledig geweigerd.
Het wettelijk pensioen vormt een stabiel en verifieerbaar inkomen, wat een troef is. Een aanvullend pensioen uit de tweede pijler, uitbetaald als rente, versterkt het dossier. Een kapitaal dat in één keer wordt ontvangen, daarentegen, telt doorgaans niet als terugkerend inkomen in de ogen van de banken.
Dit is het gunstigste geval. Als u eigenaar bent, blijft een hypothecaire lening of een door uw eigendom gewaarborgd renovatiekrediet toegankelijk, ook na uw 65ste. Sommige banken bieden hypothecaire leningen aan tot de leeftijd van 75 of zelfs 80 jaar op de vervaldag, op voorwaarde dat de looptijd kort is (5 tot 10 jaar) en het goed een solide garantie vormt. De ontleende quotiteit, dat wil zeggen de verhouding tussen het geleende bedrag en de waarde van het goed, speelt een doorslaggevende rol: 30.000 euro lenen op een goed geschat op 300.000 euro stelt weinig problemen. De gewesten bieden bovendien premies en leningen aan verminderd tarief voor energetische renovatie, cumuleerbaar met een klassiek bankkrediet.
De installatie van zonnepanelen valt onder de categorie consumentenkrediet of groen krediet, naargelang de instelling. Specifieke producten, soms aan nultarief of met rentevoordeel, bestaan in België via de gewesten (de Rénopack-lening in Wallonië, de woonlening in Brussel, de EPC-lening in Vlaanderen). Deze overheidsregelingen zijn vaak minder restrictief inzake leeftijd dan commerciële banken. Voor een bedrag van 10.000 tot 20.000 euro terugbetaald over 5 tot 7 jaar is het dossier doorgaans haalbaar voor een gepensioneerde met een behoorlijk pensioen. Het economische argument van de return on investment via energiebesparingen kan de aanvraag ook ondersteunen.
Een persoonlijke lening om een reis te financieren is technisch gezien toegankelijk, maar dit is het profiel dat het minst goed onthaald wordt door de banken. Het gaat om een consumentenkrediet zonder reële garantie, voor een project dat geen enkel actief genereert. De bedragen zijn doorgaans bescheiden (5.000 tot 15.000 euro), de looptijden kort (2 tot 5 jaar) en de rentevoeten hoger dan bij een hypothecaire lening. Voor een gepensioneerde geldt de regel van een derde van de inkomsten strikt. Een nettopensioenen van 1.500 euro per maand laat een maandelijkse terugbetalingscapaciteit van ongeveer 500 euro, wat het mogelijk maakt om 15.000 euro terug te betalen over 3 jaar, kosten inbegrepen. Niets onoverkomelijks, maar het dossier zal van dichtbij worden bekeken.
Het autokrediet is een van de meest toegankelijke kredieten voor gepensioneerden, omdat het vaak gekoppeld is aan het voertuig zelf, dat dienst doet als impliciete garantie. De looptijden zijn kort (24 tot 60 maanden), de bedragen beperkt, en de schuldsaldoverzekering wordt minder systematisch vereist dan bij een hypothecaire lening. Voor een bedrag van 15.000 tot 25.000 euro terugbetaald over 4 jaar is het dossier doorgaans behandelbaar zonder grote moeilijkheden, op voorwaarde dat het pensioen de maandelijkse aflossingen ruimschoots dekt. Leasing, dat steeds vaker aan particulieren wordt aangeboden, is een alternatief om te verkennen: de leeftijdscriteria zijn er vaak minder restrictief dan bij een klassiek krediet.
Twee beperkingen lopen door al deze scenario's heen. Eerst de schuldsaldoverzekering: verplicht voor hypothecaire leningen, wordt ze zeer kostbaar of gedeeltelijk geweigerd na 70 jaar. Sommige verzekeraars dekken tot 75 jaar, anderen begrenzen de vervaldatum van het contract op die leeftijd. Het is absoluut noodzakelijk om de aanbiedingen te vergelijken alvorens te tekenen. Dan de looptijd van de lening: een bank zal eerder geneigd zijn om over 7 jaar te lenen aan een 65-jarige gepensioneerde dan aan een 78-jarige. De terugbetalingshorizon moet realistisch blijven in het licht van de levensverwachting en de stabiliteit van de inkomsten.
Tot slot dient eraan herinnerd te worden dat de Belgische wet op het consumentenkrediet voor iedereen geldt, ongeacht de leeftijd: geen enkele kredietweigering mag wettelijk uitsluitend op leeftijd worden gemotiveerd. In de praktijk produceren de solvabiliteitscriteria echter vaak hetzelfde effect. Uw rechten kennen, en uw cijfers kennen, blijft de beste voorbereiding voor u de deur van een bank binnentreedt.